Matica crnogorska objavila je knjigu „Crnogorske povelje“ istaknutog istoričara i montenegriste Božidara Šekularca. Knjiga je nastala na temelju Šekularčevog doktorata na temu „Dukljansko-zetske povelje kao građa za istoriju crnogorskog naroda“ koji je pod naslovom „Dukljansko-zetske povelje“ objavljen u Titogradu 1987. godine. „Crnogorske povelje“ su u odnosu na tu knjigu dopunjene jednim brojem povelja do kojih je prof. Šekularac došao u više od tri decenije baveći se naučno-istraživačkim radom.
Knjiga Božidara Šekularca predstavlja cjelovitiji uvid u srednjovjekovne dukljansko-zetsko-crnogorske povelje, dragocjena pisana svjedočanstva na osnovu kojih se mogu proučavati brojni aspekti crnogorske prošlosti. Povelje su u knjizi objavljene u cjelini, u odlomcima, a pojedine se, kako navodi autor, prvi put donose na osnovu originala.
Riječ je o istorijskim izvorima koji, osim podataka o događajima pravne prirode, pružaju obilje informacija značajnih za proučavanje političkih, društvenih, ekonomskih i drugih prilika srednjovjekovne Zete. Posebna pažnja u knjizi posvećena je toponimima zabilježenim u poveljama, koji su obrađeni kroz njihovu semantičku i strukturnu analizu. Knjiga sadrži i rječnik manje poznatih riječi, izvore i literaturu, kao i registar ličnih imena. Zbog njihovog značaja za istoriju crnogorskog naroda, u publikaciji su takođe uvršteni i mletački dukalio uspostavljanju guvernadurstva u Crnoj Gori.
Govoreći o značaju povelja kao istorijskih izvora, Šekularac u predgovoru ističe da one predstavljaju „najpouzdaniji istorijski izvor“, jer kao pisana svjedočanstva prošlosti sadrže veliki broj podataka o ljudima, događajima i pravnim odnosima.
– Rukovodeći se činjenicom da se na teritoriji sadašnje Crne Gore sačuvao mali broj srednjovjekovnih povelja, prihvatili smo se teškog i odgovornog zadatka da izvršimo istraživanja i objedinimo naučne rezultate koji se odnose na obradu srednjovjekovnih dukljansko-zetskih povelja – navodi Šekularac u predgovoru. Autor ukazuje i na to da ovi izvori do sada nijesu bili sagledani u cjelini, već su najčešće korišćeni pojedinačno, u fragmentima ili bez uvida u originale sačuvanih dokumenata.
Posebnu vrijednost knjige predstavlja nastojanje da se objedine dostupni izvori i dosadašnja naučna saznanja o crnogorskim poveljama, ali i da se pojedina pitanja razmotre drugačije od stavova koji su ranije preovladavali u istoriografiji.
Božidar Šekularac rođen je 1944. godine u Gornjim Selima (Kurikućama) kod Berana. Diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu 1972. godine, a postdiplomske studije iz istorijskih nauka završio je na Filozofskom fakultetu u Zadru 1978. godine. Doktorsku disertaciju odbranio je u Zadru 1985. godine, stekavši zvanje doktora humanističkih nauka iz područja istorijskih nauka.
Tokom profesionalne karijere obavljao je brojna naučna i akademska zvanja. Bio je pomoćnik ministra prosvjete i nauke, zadužen za Sektor za nauku i univerzitet, direktor Republičkog zavoda za školstvo SR Crne Gore i direktor Istorijskog instituta Crne Gore.
Autor je 34 knjige i više od 400 naučnih radova, priloga i stručnih tekstova objavljenih u časopisima, zbornicima i listovima u zemlji i inostranstvu. Među njegovim značajnijim priznanjima su Trinaestojulska nagrada za knjigu „Crna Gora u doba Crnojevića“ 2019. godine, Povelja i Insignije DANU, Nagrada oslobođenja Berana, kao i brojna druga priznanja za naučni i stručni rad. Knjiga „Žitije Sv. Petra Cetinjskog“ proglašena je 1997. godine za izdavački poduhvat godine na Sajmu knjiga.
Saradnja Matice crnogorske i Božidara Šekularca rezultirala je autorskim knjigama „Tragovi prošlosti Crne Gore“ (tri izdanja) i „Crnogorske vladarke, plemkinje i princeze“ (dva izdanja), a autor je pratećih tekstova za fototipska izdanja „Praznični minej“ iz štamparije Božidara Vukovića Podgoričanina, „Psaltir s posljedovanjem” Đurđa Crnojevića iz 1494. i rukopisni „Cetinjski psaltir“ iz XV vijeka.
Izdanje „Crnogorske povelje“ objavljeno je u okviru biblioteke „Istorijski izvori“. Urednik je predsjednik Matice crnogorske Ivan Jovović, a u ime izdavača knjigu potpisuje Ivan Ivanović, generalni sekretar Matice crnogorske.
