U ponedjeljak, 9. novembra, u Crnogorskom narodnom pozorištu, sa početkom u 19 časova, biće promovisana knjiga „Teatralnost mjesta: ambijentalno pozorište Crne Gore“ Janka Ljumovića.
O knjizi će govoriti Aleksandar Milosavljević, pozorišni kritičar i teatrolog, Ivana Lazović, direktorica Grada teatra Budva, Marija Sarap, umjetnička direktorica Crnogorskog narodnog pozorišta, i autor Janko Ljumović. Razgovor će moderirati Zorana Kralj.
Knjigu su zajednički objavili Crnogorsko narodno pozorište, Grad teatar Budva i Matica crnogorska. Urednik izdanja je Stefan Bošković, recenzenti su Aleksandar Milosavljević i prof. dr Ana Stojanoska, a grafičko oblikovanje potpisuje Sandra Đurović.
– U ambijentalnom pozorištu konkretno mjesto postaje neodvojivo od predstave i tada prostor ulazi u dramaturgiju, određuje način izvođenja, odnos glumca i publike i, konačno, način na koji predstavu doživljavamo i kakav efekat proizodi. Iz te razlike Janko Ljumović gradi jednu manje očiglednu istoriju crnogorskog pozorišta – ističe urednik knjige i autor predgovora Stefan Bošković.
Povezujući teorijske pristupe sa analizom rediteljskih i produkcijskih strategija, knjiga pokazuje kako pozorište učestvuje u stvaranju kulturne geografije Crne Gore. U fokusu istraživanja su pozorišni festivali i način na koji grade svoj identitet kroz rediteljske poetike i osobenu produkcijsku dramaturgiju ambijentalnog pozorišta.
Knjiga razmatra iskustva festivala Grad teatar Budva, Kotor ArTeatar premijere, Barski ljetopis i Teuta – novi antički teatar, kao i djelovanje DODEST-a, FJAT-a, FIAT-a, ATAK-a i Fondacije Montenegro Mobil Art. Ambijentalno pozorište sagledava se i u regionalnom kontekstu, kroz Dubrovačke ljetne igre, Ohridsko ljeto, KPGT i prakse koje ga povezuju sa kulturom otpora u Sarajevu pod opsadom i Beogradu tokom devedesetih godina XX vijeka.
Recenzentkinja Ana Stojanoska naglašava slojevitost knjige i iskustvo njenog čitanja: „Čitati ovu knjigu znači zakoračiti u jedan poseban svijet, istražiti njegove slojeve, uživati u njegovim značenjima i neprestano mu se vraćati. Ovo nije knjiga koja se čita samo jednom.“
Na širi kulturni značaj studije ukazuje i recenzent Aleksandar Milosavljević: „Knjigom Teatralnost mjesta: ambijentalno pozorište Crne Gore Janko Ljumović ne samo što zaokružuje jednu epohu teatarskog života Crne Gore nego kroz precizan i potpun teatrološki uvid promoviše i ogromne povesno-geografske kapacitete Crne Gore, njenu kulturnu baštinu i turističke potencijale.“
Janko Ljumović je redovni profesor Fakulteta dramskih umjetnosti Univerziteta Crne Gore i pozorišni producent. Autor je knjige eseja „Kultura page“ (2007), studije „Produkcija značenja“ (2011), knjige eseja „Pozorište kao kapital“ (2020) i stručne monografije „Svijet umjetničkih profesija – drama i pozorište“ (2020). Urednik je i kourednik više od deset zbornika radova i monografskih publikacija.
