Matica crnogorska je u godini za nama bila prinuđena da svoj rad prilagodi novim uslovima, opterećenim pandemijom covid19, ekonomskom i društvenom krizom. U okviru izdavačke djelatnosti objavili smo dvanaest knjiga, četiri broja časopisa Matica (brojevi 81‒84), a povodom dvadeset godina od pokretanja i 80 objavljenih brojeva publikovana je i Bibliografija časopisa Matica, sa 1.347 bibliografskih jedinica 480 autora iz Crne Gore i inostranstva. Proljećnje izdanje Matice (broj 81) tematski je posvećeno odnosu države i crkve i predstavlja svojevrsnu hrestomatiju tekstova i dokumenata vezanih za ovu temu i prilike nakon donošenja Zakona o slobodi vjeroispovijesti krajem 2019. godine.
Posvećenost relevantnim i aktuelnim temama Matice crnogorske ilustruju naša ovogodišnja izdanja posvećena istorijiografiji, politikologiji, kulturi, religiji, nasljeđu, crnogorskim iseljenicima, multikulturalnosti, tradiciji i umjetničkom izrazu:
Boško Mijanović, Đurđe Crnojević i žena mu izabeta; Bojan Jovanović, Evropeizacija Crne Gore; Janko Ljumović, Pozorište kao kapital; Petar I Petrović Njegoš, Poslanice; Adnan Prekić, Crvena ideja Crne Gore; Psaltir s posljedovanjem Đurđa Crnojevića (1494) – fototipsko izdanje; Šerin Novotni, Crnogorci u Sjedinjenim Američkim Državama 1860–1910; Crna Gora tri decenije nakon rušenja Berlinskog zida – od AB revolucije do NATO-a – zbornik; Nada Drašković, Bibliografija časopisa Matica: 2000–2020; Luka Lagator, Karikature – Cartoons 2008–2020; Kult Blažene Ozane Kotorske; Momčilo Šaletić, Ubiše Knjaza – dopunjeno izdanje; Saša Brajović, Portreti knjaza Danila I Pertovića Njegoša – 2. izdanje.
Ukupan tiraž štampanih izdanja Matice crnogorske ove je godine dostigao 10.000 primjeraka. Prateći trendove i potrebe čitalaca a prvenstveno mladih, na sajtu Matice crnogorske postavili smo u slobodnom pristupu antologiju crnogorskog modernog pjesništva Crnogorska moderna, priređivača Branka Banjevića; četiri nova broja časopisa Matica i pomenutu Bibliografiju.
Uprkos ograničenim mogućnostima za organizaciju tribina i promocija knjiga organizovali smo dvadesetdva programa u više crnogorskih gradova. I protekle godine smo 6. januara u saradnji sa Zajednicom Crnogoraca u Republici Albaniji obilježili godišnjicu stradanja crnogorskih patriota u Medovskom zalivu 1916. godine. Pokrenuli smo i održali osam tribina pod nazivom Śednik četvrtkom, uz učešće istaknutih intelektualaca i zapaženu prezentaciju u medijima, na društvenim mrežama i sajtu Matice crnogorske. Gosti tribine Śednik četvrtkom bili su: Ivan Jovović, Adnan Prekić, Branko Banjević, Živko Andrijašević, Branko Lukovac, Marko Špadijer, Rade Bojović i Radovan Radonjić. U saradnji sa Glavnim gradom Podgorica, realizovali smo izložbu Božidar Vuković Podgoričanin. Projekat Matice crnogorske za osnovne i rednje škole Crnogorsko ćirilsko štamparstvo XV i XVI vijeka, na ilustrovanim panoima praćenim tekstom, prezentovan je u Gimnaziji „Slobodan Škerović“ u Podgorici. Prigodnim izdanjima i programima u Kotoru, Podgorici i Danilovgradu obilježili smo godišnjice – 160 godina od ubistva knjaza Danila i 190 godina od smrti Sv. Petra Cetinskog.
Matica crnogorska je sa Nacionalnom bibliotekom Crne Gore „Đurđe Crnojević“ potpisala ugovor o punopravnom članstvu biblioteke Matice u bibliotečko-informacioni sistem COBISS.CG.
Tokom čitave godine Matica crnogorska se kontinuirano oglašavala javnim saopštenjima, nedvosmisleno se zalažući za građanske, multietničke i multikonfesionalne vrijednosti na kojima počiva Crna Gora i ukazivala na pokušaje negiranja crnogorskog identiteta i tradicije. Rukovodstvo Matice crnogorske, članovi Upravnog odbora i Savjeta su u više navrata reagovali u medijima i gostovali u televizijskim emisijama povodom aktuelnih političkih dešavanja i provokacija.
Zbog svima poznatih prilika, bili smo prinuđeni da odložimo i odustanemo od jednog dijela planiranih programa kako u Crnoj Gori tako i zemljama regiona sa kojima redovno ostvarujemo dobru saradnju i realizujemo programe sa tamošnjim zajednicama Crnogoraca. Iz istog razloga ove godine nijesmo bili u prilici da organizujemo redovnu godišnju Skupštinu Matice crnogorske, koja će biti održana čim zdravstvene prilike i mjere Vlade Crne Gore to dozvole. Ekonomska kriza uslovila je da budžet Matice crnogorske za proteklu godinu bude umanjen u iznosu od 12.000 eura, što se prvenstveno odrazilo na sredstva namijenjena programskim aktivnostima.
Generalni sekretar
Ivan Ivanović
Podgorica 30. decembar 2020.
